In aanloop naar het jaarlijkse evenement van het Meld- en expertisepunt specialistisch vakmanschap van SBB geeft het Meldpunt inspirerende voorbeelden van hoe kleinschalige specialistische opleidingen wél kunnen worden uitgevoerd. Dit keer aandacht voor glaszetters, zowel een kans- als schaarsteberoep.

De behoefte aan opgeleide glaszetters is groot. Het vak van glaszetter is door UWV tot kans- én schaarsteberoep bestempeld. De bedrijfstak wil het liefst ervaren glaszetters, maar die zijn er niet. Dat betekent dat je als branche zelf het initiatief moet nemen om nieuwe mensen op te leiden. Aldus geschiedde …

Verduurzamingsopgave

“Een langgekoesterde wens,” zo omschrijft Ferdinand Wieman, sectormanager Glas bij brancheorganisatie OnderhoudNL de wens voor een mbo-opleiding Glaszetter op niveau 2. Driekwart jaar geleden sloegen brancheorganisaties OnderhoudNL en de Vakgroep Glas van Bouwend Nederland de handen ineen om mogelijkheden voor een opleiding te onderzoeken. Een lang verhaal kort: in september 2021 werd de wens realiteit en zitten liefst 21 studenten in de bedrijfsopleiding, die op ROC Midden Nederland in Nieuwegein hun mbo-niveau 2-diploma halen.

“Op grond van de klimaatdoelstellingen staat Nederland voor een enorme verduurzamingsopgave,” vertelt Cor Wittekoek, secretaris Vakgroep Glas bij Bouwend Nederland, “en er zijn niet voldoende gekwalificeerde medewerkers om dat uit te voeren.” De crisis in de bouw heeft impact gehad op de glasbranche. Banen verdwenen, zo ook de vraag naar opleidingen. Met als gevolg dat de laatst overgebleven opleiding haar deuren sloot. Wittekoek: “Glas vormde wel een onderdeel van de schilders- en de timmeropleiding, maar kwam daarin maar heel beperkt aan bod.”

Slimme handjes

“Dé grote misvatting over het glasvak: ‘het is gewoon even een ruitje tillen en plaatsen’,” vertelt Wieman. “Het glaszettersvak anno 2021 vraagt om een brede expertise lopend van brandveiligheid, isolatie, speciale technieken, kennis van soorten glas met verschillende toepassingen en restricties, tot kennis van wettelijke veiligheidsnormen en -eisen. Het gaat nu niet meer over enkel, dubbel of tripple glas, maar over Rc- of isolatiewaarden. Ook de toepassingen van glas worden steeds breder, denk aan de corona-spatschermen, glazen douchewanden tot hele gebouwen met volledig glazen gevels.”

Het glaszetvak is geëvolueerd van iets wat de schilder erbij deed, tot een eigenstandig vak. Van een glaszetter worden ook sociale competenties gevraagd. “Bij glasschade na inbraak of vandalisme is het prettig als de door de verzekering ingeschakelde glaszetter je midden in de nacht vriendelijk en geruststellend te woord staat”, zegt Wieman. Kortom, in de context van het vak is er zoveel veranderd dat het goed is om er een aparte vakopleiding voor te hebben, waarin al deze elementen gecombineerd worden. In Wiemans woorden: “Het gaat dus echt om slimme handjes!”

Samen verantwoordelijk

Met middelen uit het opleidingsfonds van de Vlakglasbranche is het lesmateriaal van jaren geleden geactualiseerd en een online leeromgeving gemaakt, samen met Savantis en het Kenniscentrum Glas. Als instructeur is een vakman aangetrokken die ook de branche goed kent en met het oog op de lesbevoegdheid wordt ondersteund door een docent van ROC Midden Nederland. “Maar het allerbelangrijkste is werving, werving, werving,” betoogt Wieman. Gezamenlijk hebben de brancheorganisaties hun best gedaan zoveel mogelijk deelnemers te werven. Het resultaat mag er wezen: een volle klas.

De keuze voor de opleidingslocatie viel op Nieuwegein, mede door de centrale ligging. “Wij hechten aan opleiden voor grote én kleine branches. Dat betekent dat er bewust niet alleen grote, maar ook kleine opleidingen aan de Tech Campus worden gegeven. Dat zit ons hier in het bloed,” zegt Joop van den Bosch, manager Bouw & Interieurcollege bij ROC Midden Nederland. “In geval van een kleine specialistische opleiding zoeken we altijd naar een constructie waarin we sámen verantwoordelijk zijn; de branches voor de werving van de studenten en wij voor het geven van de opleiding.”

“Wij kunnen niet gaan werven in Groningen en Limburg”, vervolgt Van den Bosch. “De studenten komen een dag per week naar Nieuwegein. Over de bpv-bezoeken van de studenten maken we afspraken. En de hybride docent kan intern trajecten volgen gericht op pedagogisch-didactische kwaliteit.” De Vakgroep Glas heeft met ROC Midden Nederland een overeenkomst gesloten waarin de Vakgroep financieel garant staat voor de bedrijfsopleiding. Het roc draait ‘break even’ bij 18 deelnemers. Bij eventuele ‘lege stoeltjes’ draagt Bouwend Nederland het risico en financiert het bij.

Vakinhoudelijk top

De eerste lichting deelnemers is werkzaam bij een van de leden van de branches: de jongste is 16 en komt rechtstreeks van het vmbo, de andere deelnemers volgen de opleiding om hun kennis te verbreden en te verdiepen. Veel glaszetters hebben het vak in de praktijk geleerd door met iemand mee te lopen. In de opleiding leren ze nieuwe zaken en krijgen ze een theoretische basis, waarmee de kwaliteit van de sector omhoog gaat.

“Om de opleiding nóg waardevoller te maken hebben we iets extra’s toegevoegd, namelijk een GBO-vakcertificaat als ‘plus’ op het mbo-diploma,” vertelt Wittekoek. Met het oog op de bestaande behoefte en het interesseren van ‘jonge aanwas’ heeft de Vakgroep iemand aangetrokken die een dag in de week alle vmbo’s in Nederland benadert voor gastlessen, bedoeld om het beroep goed neer te zetten. Een promotievideo over het glasvak is in de maak.

Wat is de succesfactor, die maakt dat dit is gelukt? “De combinatie is ijzersterk,” zegt van den Bosch. “De branches kennen hun achterban als geen ander en zijn vakinhoudelijk top, en wij kunnen onderwijs verzorgen.” “Tel daarbij de inspanningen vanuit beide brancheorganisaties en dat we dat samen gedaan hebben,” voegt Wieman toe. Bouwend Nederland heeft een doelgroep met name richting glashandelbedrijven en glasproducenten, OnderhoudNL is er voor de glasplaatsende bedrijven. Samen bedienen we de hele glassector. Ieder voor zich hadden we de klas niet vol gekregen.”