Veilig wonen en werken dankzij specialistisch vakmanschap

Omdat betonstaalverwerkers hun vak verstaan, kunnen we in Nederland veilig bouwen. Maar dankzij landmeters, die de betondelen precies op de juiste plek neerzetten, kunnen we ook echt veilig wonen en werken. Zo onderstreepten de deelnemers aan een werkbezoek aan het SOMA College op 15 november het belang van specialistisch vakmanschap.

Vrijdagmiddag 15 november organiseerde het Meld- en expertisepunt specialistisch vakmanschap van SBB een werkbezoek aan het SOMA College in Harderwijk, dé vakschool voor de infra. Onder de genodigden waren zowel experts van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en MKB-Nederland als vertegenwoordigers van de branches van betonstaalverwerkers en landmeters. Het werkbezoek was bedoeld om van gedachten te wisselen over de toekomst van kleine, unieke beroepen.

Nieuwsgierig houden

Het meldpunt van SBB helpt kleine, unieke mbo-beroepen om levensvatbaar te blijven omdat de branches en opleidingen vaak niet de capaciteit hebben om dat zelf te organiseren. “In totaal gaat het om 80.000 werknemers, waarvan 68% zelfstandig is”, legt Sabine van Lingen van SBB uit. “Op dit moment zijn er 55 kleinschalige opleidingen met 50 tot 100 studenten, 140 zeer kleine opleidingen met minder dan 50 studenten en 110 unieke opleidingen die door één school worden aangeboden.”

Het SOMA College is zo’n school. Projectleider en voormalig directeur onderwijs Herman Meppelink: “We begeleiden 1060 mbo-studenten in kleine klassen naar een toekomst als vakman of vakvrouw in de infra, waar mogelijk gericht op doorstroom naar het hbo. Door toekomstgericht en uitdagend op te leiden, ontwikkelden we ons van kleine vakschool naar kennishub in brede zin. Een van de succesfactoren is dat we onze studenten nieuwsgierig houden. Stel vooral domme vragen – die dus niet bestaan.”

Regionaal investeringsfonds mbo

Van Lingen schetst twee voorbeelden van de inzet van het meldpunt. Zo meldt de Vereniging Wapeningsstaal Nederland (VWN) medio 2017 dat de enige school die de opleiding voor betonstaalverwerkers uitvoert, van plan is om daarmee te stoppen. In overleg wordt besloten om arbeidsmarktonderzoek te laten doen. Daaruit blijkt onder meer, dat de helft van de bedrijven een groei in werkgelegenheid verwacht en de meerderheid een groei van de omzet voorziet.

Na constructieve gesprekken en werksessies vraagt de branche zelf aan een aantal roc’s of ze de opleiding willen verzorgen. Het SOMA College reageert positief. In september 2019 gaan 15 studenten met de opleiding van start. Omdat de vakschool de kosten niet kan dekken, doen VWN, het SOMA College en Civilion, hét opleidingsinstituut voor opleidingen in de bouw, met succes een aanvraag bij het regionaal investeringsfonds mbo (RIF). Daardoor kan de opleiding de komende vier jaar vooruit.

Koerswijziging

“Toen het roc na het faillissement van een werkgever de stekker eruit trok, hadden we ineens geen opleiding meer”, kijkt voorzitter van de VWN Lucas Hoebink terug. “Terwijl we door de bouwagenda, het achterstallig onderhoud aan kunstwerken zoals bruggen en viaducten, en de uitstroom van oudere werknemers juist behoefte hadden aan nieuwe vakmensen. We wilden een serieuze opleiding, maar we kwamen in een jungle terecht.”

Hoebink praat met roc’s, opleidingsbedrijven en uitzendbureaus, maar de sector is te klein en te duur. “Tot we een gids kregen: het meldpunt van SBB. Dat was echt een koerswijziging. Ze kwamen binnen met kennis en legden compleet nieuwe ideeën op tafel. Ze hadden contacten, dachten mee en waren een vraagbaak. En bovenal motiveerden ze ons om door te zetten. Maar na 2023 moeten we verder. Nederland kan niet zonder betonstaalverwerkers en andere kleine beroepen. Dat is echt uitgesloten.”

Doelmatigheidsafspraak

Ook de landmeters maken zich in 2017 zorgen over de toekomst. De instroom van vakmensen droogt op, juist terwijl het vak zo in ontwikkeling is. “Zonder geo-informatie staat de wereld stil”, waarschuwt Camille van der Harten, directeur van branchevereniging GeoBusiness Nederland. “De behoefte aan nieuw personeel is ongekend hoog.” “Je moet op ons kunnen bouwen”, vult Hans Hainje van MUG Ingenieursbureau aan. “Rampen en instortingen in het nieuws laten zien hoe belangrijk vakkennis is.”

Na een traject met het meldpunt tekent het SOMA College met zes andere scholen en zes bedrijven in september 2018 een vijfjarige samenwerkingsovereenkomst. Alleen het SOMA College gaat de opleiding voor landmeters verzorgen. De andere scholen voeren de opleiding niet uit, maar verwijzen mogelijke studenten door. Deze doelmatigheidsafspraak stelt de vakschool in staat om een goede, toekomstbestendige opleiding te ontwikkelen en uit te voeren.

Nu doorpakken

Na een rondleiding over het ‘living lab’, waar de studenten leren om te gaan met ondergrondse kabels en leidingen, discussiëren de deelnemers aan het werkbezoek over het voortzetten van de instroom en financiering bij het aflopen van de samenwerkingsovereenkomsten. Over één ding zijn ze het in elk geval eens: alleen samenwerking leidt tot duurzame oplossingen. “Het was een inspirerend werkbezoek met veel energie en ideeën”, vindt Van der Harten. “Nu moeten we doorpakken!”