Vakmanschap van alle tijden: de medewerker steriele medische hulpmiddelen

In de rubriek ‘Vakmanschap van alle tijden’ worden kleine specialistische beroepsgroepen en hun opleidingen belicht. Opleiders, studenten en vakmensen vertellen over hun praktijk, ontwikkelingen in het vakmanschap en hun liefde voor het vak. Deze keer de medewerker steriele medische hulpmiddelen.

In gesprek met Ruben Siahaya (student), Miquette van den Borne (docent), Robert Rots (teamleider en praktijkopleider) en Daniel Duvigneau (vakman en werkbegeleider).

Nauwkeurig werken, alles voor de patiënt

Ruben Siahaya is 30 jaar, werkt in het Admiraal de Ruyter Ziekenhuis in Goes als MSMH op de Centrale Sterilisatie Afdeling (CSA). Hij zit in het tweede jaar van de mbo-opleiding bij het Summa College.

Ruben werkte lang in de horeca, maar was toe aan iets nieuws. Toevallig zag hij een vacature bij het ziekenhuis voor een leerwerktraject MSMH, dat leek hem wel wat. Een maand lang heeft hij meegelopen, geluisterd, gekeken, kleine werkzaamheden verricht en is toen aan de opleiding begonnen en al doende het werk gaan doen. Hij vertelt er vol passie over: “Leuke collega’s, nauwkeurig werk met als belangrijkste richtlijn veiligheid voor de patiënt en meekijken hoe de instrumenten bij operaties worden gebruikt geeft context aan mijn werk.”

Oog voor detail en gevoel voor techniek

Miquette van den Borne is docent en trajectverantwoordelijke van het Summa College in Eindhoven. Zij geeft met veel plezier inmiddels zeven jaar les aan de MSMH-studenten. Momenteel zijn er 80 studenten in het eerste en tweede jaar van de opleiding. Er zijn veel vacatures, dus meer studenten zijn welkom.

“In het scala aan opleidingen is deze een bijzondere”, aldus Miquette. De gemiddelde leeftijd van de studenten is tussen de 25 en 40 jaar, maar iemand van 55 is geen uitzondering. Alle studenten komen vanuit een ander beroep en vanuit verschillende opleidingsniveaus.

Het zijn mensen die de ziekenhuisomgeving prettig vinden om in te werken. “Samenwerking wordt steeds belangrijker in het beroep", zegt Miquette. "Dat zie je terug bij het type studenten; het zijn steeds meer teamspelers. Daarnaast hebben ze oog voor detail en gevoel voor techniek.”

Samenwerken in opleiden

De opleiding tot Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen is een tweejarige opleiding op mbo-niveau 3 in de vorm van werkend leren (bbl). In Nederland zijn er drie roc’s die de opleiding aanbieden: mbo Rijnland (Leiden), Deltion College (Zwolle) en het Summa College (Eindhoven). Zij hebben de LOI-cursus gezamenlijk doorontwikkeld tot een volwaardige mbo-opleiding en werken nog steeds nauw samen, bijvoorbeeld op het gebied van examinering. De drie opleidingen werken de komende jaren aan flexibilisering en individualisering van het onderwijs, om zo nog beter te kunnen inspelen op vragen uit het beroepenveld.

De coronacrisis

Ruben legt vol betrokkenheid het proces uit van voorreinigen, desinfecteren, assemblage, nauwgezette controles (“er wordt wel eens organische of anorganische verontreiniging gevonden”), steriliseren, het verpakken en het transporteren naar daar waar het gebruikt wordt: de operatiekamers & poliklinieken, in samenwerking met collega’s.

Hij is zeer tevreden met de opleiding. Erg interessant zijn de stageopdrachten waar hij mee mag kijken met operaties en endoscopieën. Dan ziet hij hoe de instrumenten gebruikt worden en wat voor hem belangrijke punten zijn.

Tijdens de eerste coronagolf vielen de operaties stil, maar de CSA-afdeling kreeg een nieuwe taak: het desinfecteren van de beschermingsmiddelen, omdat daar een tekort aan was. Hij vreest dat bij deze tweede golf het werk misschien stil komt te liggen, immers beschermingsmiddelen zijn er voorlopig genoeg. Bij het Radboud UMC vangen ze dit op door de vakmensen uit te lenen aan de apotheek van het ziekenhuis, die heeft extra handen nodig in deze bijzondere tijd.

“De coronacrisis had zeker invloed op het onderwijs", aldus Miquette. "Maar omdat de opleiding toch al veel digitaal werkte was het overschakelen niet heel moeilijk. Voordeel was ook dat veel studenten geen reistijd meer hadden, die voor velen nogal aanzienlijk is.”

Je ontwikkelen door begeleiden van studenten

Daniel Duvigneau werkte in de bouw toen de crisis toesloeg in 2008. Per toeval zag hij bij het UWV een vacature op een CSA in een ziekenhuis. Hij verdiepte zich in het beroep, begreep ineens welk ‘circus’ zich achter een OK in het ziekenhuis afspeelt en is er nu helemaal op zijn plek bij het Radboud UMC in Nijmegen. “Je bent indirect bezig met de gezondheid van de patiënt, werkt in een ziekenhuis waar van alles gebeurt, het is prachtig werk”, aldus Daniel. Hij is vakman en werkbegeleider van de bbl-studenten.

Daniel is bewust bezig om zich als vakman te blijven ontwikkelen. Hij leest vakbladen, volgt cursussen van fabrikanten en gaat naar congressen om alle innovaties te zien. Maar het meest ontwikkelt hij zich nog door het begeleiden van de bbl-studenten. “Zij houden je scherp door de vragen die ze stellen en de opdrachten die ze vanuit school meekrijgen. En je haalt er ook nog veel voldoening uit!”

Professionele leerstructuur

Net als alle ziekenhuizen heeft het Radboud UMC in Nijmegen een CSA. Hier werken zo`n 40 MSMH-vakmensen. Robert Rots is hier al ruim acht jaar teamleider, na lang in de zorg te hebben gewerkt. Hij is eindverantwoordelijk voor de bbl-studenten die bij hen werken. Hij is zeer tevreden over de opleiding die zij krijgen, hij spreekt van een ‘professionele leerstructuur’. “Het is mooi om te zien hoe studenten grotendeels blanco binnenkomen en in twee jaar niet alleen vakman worden maar ook een persoonlijke ontwikkeling doormaken. Dat proces begeleiden, daar doen we het voor”, aldus Robert.

Het beroep van MSMH ziet hij veranderen: inpakrobotten, loopbanden, automatisering, het maakt het werk fysiek een stukje minder zwaar. Maar de vakmensen blijven nodig om het gehele proces van reinigen, desinfecteren en steriliseren goed te laten verlopen.

Ook de innovaties in de zorg zijn van invloed op het werk: bijvoorbeeld chirurgie bij het ongeboren kind. Daar wordt gebruikt gemaakt van delicaat instrumentarium en dit vraagt weer maatwerk van de CSA.

De toekomst is nu

Het laatste woord is aan Ruben. Waar staat hij over vijf jaar? Ruben blijkt daar nu niet mee bezig. Voor hem is belangrijk dat hij leuk werk heeft dat bij hem past en dat hij de opleiding haalt. Er zijn wel doorgroeimogelijkheden die zijn interesse wekken, maar het liefst blijft hij dicht bij de werkvloer, daar waar het echte MSMH-werk wordt gedaan. Dat is wat hij wil en waar hij gelukkig van wordt.

 

Fotograaf: Erik Scholten