Regioschets Friesland

Impact coronacrisis op economie en arbeidsmarkt

Na jaren van economische groei, groeide de economie al ruim voor het uitbreken van de coronacrisis minder snel. Er was geen sprake van economische krimp, maar wel van een afnemende groei. De daling van de werkloosheid stagneerde. Economisch mindere tijden waren dus (waarschijnlijk) in aantocht. Het uitbreken van de coronacrisis heeft dit proces echter versterkt en versneld. Hoe snel Nederland en de rest van de wereld het effect van de coronacrisis te boven komen hangt af van een aantal factoren. Komt er snel een vaccin? Volgt er weer een nieuwe golf besmettingen? Hoe gedraagt het virus zich in andere delen van de wereld? Allemaal ontwikkelingen die invloed hebben op de economie en arbeidsmarkt in Friesland.

Jongeren sterk geraakt door coronacrisis

De impact van de coronacrisis blijkt ook uit de WW-cijfers. In de eerste maanden na het ingaan van de maatregelen om de verspreiding van corona tegen te gaan nam het aantal nieuwe WW-uitkeringen sterk toe. Het aantal jongeren was hierin naar verhouding oververtegenwoordigd. Zij verloren aan het begin van de coronacrisis vaker hun baan dan de oudere leeftijdsgroepen. Het aantal nieuwe WW-uitkeringen aan jongeren in de periode maart tot en met augustus is in Friesland in 2020 2,5 keer hoger dan in 2019. Dit komt door twee factoren die elkaar versterkten. Zo waren de horeca en de detailhandel twee snel en sterk getroffen sectoren waarin relatief veel jongeren werken. Bovendien werken veel jongeren op een flexibel contract en gebruiken werkgevers in eerste instantie hun flexibele schil om snel hun personeelsbestand te verkleinen als het slechter gaat. Naarmate een crisis langer duurt komt ook de werkgelegenheid van mensen met vaste contracten meer onder druk te staan. Omgekeerd geldt voor veel jongeren dat ze relatief snel weer aan het werk komen wanneer de economie aantrekt. Veel werkgevers zijn eerder geneigd jongeren aan te nemen dan ouderen als de arbeidsmarkt ruimer wordt.

Stagetekorten in het mbo

Ook op de stagemarkt is de impact van corona zichtbaar. SBB maakt de tekorten aan stages en leerbanen inzichtelijk in het kader van het actieplan stages/leerbanen. Op dit moment (begin november) zijn er ruim 18.000 tekorten landelijk. Voor de regio Friesland zijn de meeste tekorten voor opleidingen in de beroepsgroepen: Welzijn, Zorg, Mobiliteit en Office.

Arbeidsmarktspanning: vraag versus aanbod

Door de maatregelen die in maart 2020 ter preventie van een verdere verspreiding van het coronavirus werden genomen, daalde het aantal vacatures snel en steeg ook het aantal WW-uitkeringen flink. Dat leidde er in het eerste kwartaal van 2020 al toe dat er niet langer sprake was van een krappe arbeidsmarkt. De arbeidsmarktspanning in Nederland en Friesland kon in het eerste kwartaal van 2020 getypeerd worden als ‘gemiddeld’, wat inhoudt dat de vraag naar en het aanbod van arbeidskrachten redelijk met elkaar in evenwicht zijn. In het tweede kwartaal nam de spanning op de arbeidsmarkt verder af, maar bleef landelijk gemiddeld. In Friesland daalde de spanning tot een ruime typering in het tweede kwartaal van 2020. Er waren dus minder vacatures beschikbaar per werkzoekende.

Beroepen waar het eind 2020 lastig is om werk in te vinden zijn onder andere administratief-financiële beroepen (zoals administratief medewerkers), beroepen in de cultuursector (zoals bibliotheekmedewerkers) en beroepen in de dienstverlening, evenementen en reizen (zoals reisleiders).

Tegelijkertijd zijn er ook nog kansrijke beroepen waar meer vraag dan aanbod is, zoals ICT-beroepen (zoals BI-specialisten/data scientists en systeemontwikkelaars), maar ook zorgberoepen (zoals verpleegkundigen en verzorgenden IG) en technische beroepen (zoals elektriciens, operator proces- en voedingsindustrie, glasvezelmonteurs en tekenaars).

“Ook in Friesland is de arbeidsmarkt flink veranderd door de coronacrisis. Vooral jongeren worden getroffen, doordat zij vaak in de uitzendbranche, horeca en detailhandel werken. Daarnaast hebben zij veelal een flexibel contract. Hoewel de arbeidsmarkt een forse klap heeft gehad, zijn er nog kansen in sectoren zoals zorg en industrie, die in Friesland sterk aanwezig zijn. Omscholing kan de kansen van werkzoekenden vergroten.” Marieke Schramm (Arbeidsmarktadviseur UWV)

Voor meer informatie over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in Friesland, zie Regio in Beeld en andere regionale publicaties.

Daling aantal mbo-vacatures

Ook het aantal mbo-vacatures daalde als gevolg van de coronacrisis: in de periode januari t/m juni 2020 ontstonden er 5.900 vacatures op mbo-niveau in de regio, een verschil van -32 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Landelijk daalde het aantal vacatures op mbo-niveau met 25 procent. In de regio Friesland is vooral toenemende vraag naar mbo'ers binnen de beroepsgroepen Gespecialiseerde aanneming, Welzijn.

Mbo-studenten

In 2019-2020 telde de regio ruim 24.300 mbo-studenten, dit is vrijwel gelijk aan voorgaand schooljaar. Het aandeel bbl is met 23 procent lager met het gemiddelde in Nederland (26%). Het aantal mbo-gediplomeerden in de regio schommelde de afgelopen jaren rond de 7.700. De meeste mbo-gediplomeerden zijn te vinden in de richtingen Zorg, Entree, Welzijn en Gastvrijheid.

Voor het overzicht van de meest kansrijke mbo-opleidingen naar niveau, zie het dashboard Basiscijfers Jeugd. Voor het volledige overzicht, zie de website van Kies mbo.