De kracht van praktijkleren in het mbo

Een praktische, effectieve bijdrage aan een leven lang ontwikkelen. Daarvoor maken beroepsonderwijs en bedrijfsleven in SBB zich sterk.

In de positionpaper 'De kracht van praktijkleren in het mbo' beschrijven we een reeks concrete, samenhangende voorstellen die ons in staat stellen om de producten en diensten die we nu al bieden voor het initiële beroepsonderwijs óók in te zetten voor de grote groep van volwassenen.

Bekijk op deze pagina het filmpje, lees de samenvatting van de voorstellen, download de volledige positionpaper en bekijk de visual.

   

Bekijk het filmpje

Uitgeschreven tekst van deze video

De kracht van praktijkleren in het mbo
Impuls aan een leven lang ontwikkelen

Wendy Beerman, gemeente Almere
Je moet zelf de noodzaak inzien van een leven lang ontwikkelen. Intrinsieke motivatie, daar begint het mee.

Arjen Binkhorst, Bonarius Bedrijven
Het maakt ons niet zoveel uit wat je achtergrond is. Als je gemotiveerd bent om in de techniek iets te bereiken, zorgen wij voor de rest.

Tjeerd Willem Hobma
Alles wat we in Volandis doen past in de context van 'werk veilig, houd plezier en kijk vooruit'. Dat begrijpt elke vakman en onder 'kijk vooruit' verstaan we ook: je leven lang ontwikkelen.

Vincent van Drie, zelfstandig meubelrestaurator
Ik kom er de laatste tijd achter in mijn vak als meubelrestaurator, dat het antiek en het materiaal naar de achtergrond verdwijnt en dat het verhaal achter mijn werk en achter het object steeds belangrijker wordt.

Elise Nieuwhof, 's Heeren Loo
Je kunt niet meer denken: ik doe dit werk tot mijn zeventigste. Je wilt ook gemakkelijk van baan kunnen switchen.

Bas de Lege, FNV
Het zou fijn zijn als mensen voor een gesprek zelf achter de computer kunnen gaan zitten en naar hun mogelijkheden zoeken.

Robert Goedhart, Technicom
Met dit opstapje kun je alvast een deel van je mbo-diploma verzilveren. Vervolgens kun je zelf beslissen of je de opleiding direct af wilt maken, of dat je eerst werkervaring op gaat doen en in een later stadium je opleiding afmaakt.

Gerda van de Kaa, ROC Mondriaan
Naast de les op school ontmoet ik de studenten ook in de digitale klas. Dat betekent dat ik vanuit huis lesgaf en ook zij achter hun laptop thuis met een kopje koffie de lessen konden volgen.

Jolanda de Graaff, Van der Valk Hotels
Het is fijn dat we gebruik kunnen maken van de kennis van de SBB-adviseurs in de regio. En ook van de tips over de subsidieregelingen en de leuke interessante webinars.

Jos Kleiboer, Koninklijke Metaalunie
Praktijkleren kost bedrijven veel tijd en dus geld. De overheid mag best iets tegenover die enorme inzet van bedrijven en hun werknemers zetten, zoals de subsidie Praktijkleren.

Bas ter Weel, SEO Economisch Onderzoek
In de berekening zijn we ervan uitgegaan dat iedereen recht heeft op een universitaire opleiding. De een maakt dat bedrag direct op en de ander neemt dat potje mee om een leven lang te leren.

De kracht van praktijkleren in het mbo

Lees de samenvatting van de voorstellen

1. Verruim voor werkenden en werkzoekenden de mogelijkheden om de succesvolle methodiek van werkend leren in te zetten

De beroepsbegeleidende leerweg (bbl, ofwel leerbanen) is een unieke combinatie van leren en werken voor aankomende vakmensen. Dat succesconcept moeten we ook inzetten voor om- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden. Zij hebben extra veel belang bij een goede balans van leren en werken. De methodiek van bbl, waarbij iemand begeleid wordt om werkend te leren, is daarvoor goed bruikbaar.

Wij vinden het belangrijk dat nog meer werkenden en werkzoekenden worden opgeleid via praktijkleren, met als resultaat een sterkere arbeidsmarktpositie, uitzicht op een duurzame baan en mogelijk ook een mbo-diploma. Dat vraagt allereerst om ondersteuning van de werkende of werkzoekende zelf, maar ook van werkgevers en uitkeringsinstanties.

2. Zet de adviseurs van SBB in als bruggenbouwer in de regio om te zorgen dat vraag en aanbod elkaar vinden

Als llo voor elk individu vanzelfsprekendheid wordt, staan bedrijven voor de uitdaging hun leercultuur te versterken. Dan is het belangrijk dat werkgevers, werknemers en werkzoekenden de mogelijkheden kennen en advies krijgen.

Nu al zet SBB de kennis en ervaring met bbl in. Zo sluit SBB convenanten met grote werkgevers en voert zij op verzoek van de ministers van OCW en SZW een leerbanenoffensief uit voor werkenden en werkzoekenden, door openstaande leerbaanvacatures aan te reiken aan onderwijs en overheden. Dat zou uitgebreid kunnen worden naar het mkb: werkgeversorganisaties en opleidingsfondsen beschikken vaak over medewerkers in de regio en weten hun achterban daar te bereiken. Zo ontstaan stevige coalities.

Adviseurs praktijkleren, die leerbedrijven ondersteunen, kunnen die rol verbreden door de mbo-infrastructuur in de regio beter onder de aandacht te brengen en bij de leerbedrijven ook aandacht te vragen voor het huidige personeel bij werkgevers. Op die manier weten vraag en aanbod elkaar beter te vinden.

De lijn kan bovendien worden doorgetrokken met een variant op bestaande middelen en evenementen: van leaflets, workshops en e-learnings tot een verkiezing van de beste llo-praktijkopleider van het jaar voor andere doelgroepen.

3. Zet de mbo-kwalificatiestructuur in om te komen tot flexibel, modulair onderwijs voor volwassenen

Dat we in ons land één landelijke structuur met civiel effect kennen, biedt houvast voor zowel de student en cursist als voor de arbeidsmarkt. Doordat we kwalificatie-eisen beschrijven in termen van leeruitkomsten, op basis van zichtbare taken, kunnen we die structuur benutten voor werkenden en werkzoekenden.

Het flexibele en modulaire systeem is ook geschikt voor llo, bijvoorbeeld door de inzet van mbo-certificaten. SBB adviseert daarvoor uit te gaan van dezelfde kwalificatiestructuur. Door bouwstenen uit de kwalificatiestructuur slim te combineren, biedt deze nieuwe kansen voor werkenden en werkzoekenden.

4. Maak het mogelijk voor volwassenen om door bijscholing op basis van erkende eenheden met civiele waarde te stapelen tot een volledig diploma

Volwassenen hebben behoefte aan flexibel, behapbaar en toegankelijk onderwijs. Bijscholing moet passen naast werk, gezinsleven en persoonlijke verantwoordelijkheden. Daarvoor moeten zij een mbo-opleiding in onderdelen kunnen volgen, die vervolgens kunnen worden afgerond met een mbocertificaat als verbreding, verdieping of opstap naar een volgend kwalificatieniveau.

Ook een praktijkverklaring kan die functie hebben voor de mensen die (nog) geen entreediploma of kwalificatie kunnen halen. Er bestaan al mbo-certificaten, maar dat aanbod moet worden uitgebreid en verduurzaamd, toegespitst op werkenden en werkzoekenden. Zodat volwassenen er goed mee aan de slag kunnen, zich kunnen inschrijven voor een onderdeel van een opleiding en die onderdelen eventueel kunnen stapelen tot een diploma.

5. Maak (nu echt) werk van de formele waardering van de kennis en ervaring die volwassenen inbrengen

Als volwassenen (onderdelen van) een beroepsopleiding gaan volgen, moet die recht doen aan de ervaring die ze al hebben uit werk en eerdere opleidingen. De opgedane kennis en vaardigheden moeten formeel worden gewaardeerd en de opmaat vormen voor een gericht (maatwerk-)vervolgtraject met vrijstellingen.

Dat vraagt om stevige inzet op vereenvoudiging van het evcsysteem en goede afspraken tussen evc-aanbieders en (examencommissies van) scholen. Werknemers en werkgevers ervaren het nu nog te vaak als grote inspanning om de bewijslast te moeten leveren.

De ontwikkeling van een eenvoudiger traject, met afspraken tussen evc-aanbieder en onderwijs, helpt onderwijsinstellingen om trefzeker te kunnen erkennen wat er al is en kan worden vrijgesteld, en dat te combineren met een aantrekkelijk opleidingsaanbod.

6. Verfijn informatie over beroepen en diploma’s door breed inzetbare kennis en vaardigheden in beeld te brengen

Duurzame inzetbaarheid van werkenden en werkzoekenden vraagt om een systeem dat laat zien welke sectordoorsnijdende kennis en vaardigheden (skills) ze al beheersen, die nodig zijn voor veranderende beroepen op mbo-niveau. Specifiek de kennis en vaardigheden die mensen hun hele loopbaan kunnen benutten.

SBB brengt die kennis en vaardigheden beter in beeld in de kwalificatiestructuur en bij beroepsinformatie. Zo kunnen we de arbeidsmarktontwikkelingen en persoonlijke vaardigheden beter met elkaar verbinden, wat een eventuele overstap vergemakkelijkt naar een ander beroep of functie gestoeld op wat mensen al kunnen.

7. Ontwikkel een website of digitale tool waar werkenden en werkzoekenden betrouwbare informatie vinden over arbeidsmarktkansen en scholingsaanbod

Bestaande websites als KiesMBO.nl, met informatie over mbo-opleidingen, zijn succesvol maar gericht op jongeren. Het is belangrijk dat er ook voor volwassenen een informatieve website komt, of anderszins een digitale tool, waarin ze informatie vinden over beroepsperspectieven, beschikbare (bbl-)opleidingen, mbo-certificaten, financieringsmogelijkheden en een scan die laat zien wat bij ze past.

Met kwalitatieve arbeidsmarktinformatie over ontwikkelingen in de sector of regio houden werkenden en werkzoekenden de regie over hun eigen ontwikkeling. Doordat de informatie voor iedereen toegankelijk is, draagt zij bovendien bij aan een inclusieve samenleving.

8. Werk toe naar een landelijk dekkend netwerk van onafhankelijke regionale loketten (fysiek of digitaal), waar volwassenen advies en begeleiding krijgen op het gebied van llo

De drempel voor leven lang ontwikkelen moet zo laag mogelijk zijn. Daarvoor is een adequate ondersteuningsstructuur nodig. Werkenden en werkzoekenden moeten dicht bij hun woon- of werkplek terechtkunnen voor advies en antwoorden op vragen.

Met ondersteuning van een regionaal loopbaanloket, een loopbaancoach in een vakbondshuis of een leerambassadeur in een bedrijf krijgt de volwassene inzicht in eigen mogelijkheden, het aanbod aan scholing en de daarvoor beschikbare financiële faciliteiten.

9. Laat de persoonlijke inzetbaarheid van volwassenen periodiek in kaart brengen en gebruik daarbij actuele arbeidsmarktinformatie over alle beroepen

Iedereen moet het recht hebben om via een arbeidsmarktscan periodiek inzichtelijk te krijgen wat hij of zij in huis heeft en welke vervolgstappen mogelijk zijn. We doen een beroep op de overheid om die periodieke arbeidsmarktscan te vergoeden. Het resultaat kan de volwassene dan, samen met eerdere diploma’s en ervaringen, digitaal vastleggen.

Met een helder overzicht of paspoort ziet de eigenaar in welke functies hij of zij die vaardigheden nog meer kan toepassen, of waar eventueel scholing nodig is om duurzaam inzetbaar te blijven. De arbeidsmarktinformatie van SBB, die kansrijke sectoren en banen in beeld brengt, kan ondersteunend zijn. Dat is voor eigen gebruik, maar ook werkgevers en uitkeringsinstanties kunnen dit inzetten.

10. Voer leerrechten in voor alle volwassenen met of zonder startkwalificatie

Het ontwikkelen van een leercultuur is een van de grootste uitdagingen bij het op de kaart zetten van llo. Een leven lang ontwikkelen draait niet alleen om scholing, maar veronderstelt naast tijd en ruimte ook middelen. Iedereen verdient toegang tot door de overheid erkend onderwijs, op basis van leerrechten en een persoonlijke leerrekening.

Eerder brachten onderwijs en werkgevers een advies uit waaruit blijkt hoeveel meerwaarde het invoeren van leerrechten heeft voor volwassenen. Daarnaast zouden werkgevers en opleidings- en ontwikkelfondsen voor iedere volwassene inzichtelijk moeten maken welke financiële ondersteuning mogelijk is, zoals via een persoonlijke leerrekening.

   

Download de volledige positionpaper

Download de positionpaper als pdf (3 MB).

   

Bekijk de visual