Van melding naar oplossing

Student Meubelmaker

Het Meld- en expertisepunt specialistisch vakmanschap heeft voor kleine, unieke beroepsgroepen en opleidingen bijgedragen aan het realiseren van duurzame oplossingen. Op deze pagina leest u welke onderwijsoplossingen voor verschillende casussen zijn gerealiseerd. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt de pagina geüpdatet.

De werkwijze van het Meld- en expertisepunt is vanaf een binnengekomen melding tot aan het ontwikkelen van een duurzame oplossing te verdelen in vier fasen: analyse en advies, bouwen, resultaat en monitoren. Deze fasen worden hieronder kort toegelicht.

Toelichting vier fasen

1. Analyse en advies
Om een binnengekomen melding inhoudelijk te beoordelen en te bepalen of de melding past binnen de scope van het Meld- en expertisepunt wordt gebruik gemaakt van de beslisboom. ​​​Op basis hiervan worden een analyse en casusbeschrijving opgesteld. Deze vormen de basis voor het advies. In deze eerste fase kan het Meld- en expertisepunt bijvoorbeeld vaststellen dat essentiële informatie ontbreekt, en daarom een arbeidsmarktverkenning uit laten voeren. Als de melding voldoet aan de criteria van de beslisboom is deze fase afgerond. Als de melding niet aan de criteria van de beslisboom voldoet zal het Meld- en expertisepunt dit terugkoppelen aan de melder.

2. Bouwen
Op basis van de analyse- en casusbeschrijving verkennen partijen uit onderwijs en bedrijfsleven de verschillende opleidingssenario's. Dit gebeurt onder andere door het organiseren van werksessies. Bij het bouwen aan oplossingen gaat het om het meedenken bij het formuleren van relevante onderzoeksvragen, in kaart brengen van de mogelijkheden binnen de kwalificatiestructuur (ontwikkeling van keuzedelen, mbo-certificaten etc.), onderwijs en branche met elkaar in contact brengen, begeleiden en ondersteunen in het proces naar een oplossing toe en het blijvend onder de aandacht brengen van de casus binnen de overlegtafels van SBB (sectorkamer en marktsegmenten).

3. Resultaat
Vervolgens wordt een duurzame oplossing gerealiseerd. Dit kan een arrangement zijn tussen branche en onderwijs, op basis van zelfregulering, waarbij beide partijen samen verantwoordelijk zijn. Een duurzame oplossing kan ook de ontwikkeling van een keuzedeel of mbo-certificaat zijn. Daarnaast kan het resultaat zijn dat de branche zelfstandig verder gaat met het ontwikkelen van een brancheopleiding voor een bepaalde beroepsgroep, zodat een opleiding in stand blijft.

4. Monitoren
Het Meld- en expertisepunt monitort de casus, is alert op signalen en let op afspraken die gemaakt zijn in een convenant. Zijn er knelpunten bij de uitvoering? Dan pakt het Meld- en expertisepunt de melding weer op. Het is mogelijk dat een casus dan weer in de analyse- of bouwfase belandt. Het Meld- en expertisepunt blijft de activiteiten communiceren.

De casussen

Betonstaalverwerker

Melding: juni 2017

Betrokken partijen: Vereniging Wapeningsstaal Nederland (VWN)
 

1. Analyse en advies

Medio 2017 meldt de VWN dat de enige school die de opleiding Betonstaalverwerker aanbiedt daarmee gaat stoppen. Vanwege het tekort aan gediplomeerde betonstaalverwerkers, wil de branchevereniging een school vinden die de opleiding wel aanbiedt. 

 

Uit gesprekken met de VWN is gebleken dat aanvullend arbeidsmarktonderzoek nodig is. Daarom heeft het Meld- en expertisepunt in januari 2018 een arbeidsmarktverkenning uitgevoerd.  
 

2. Bouwen

In het najaar van 2017 en medio 2018 hebben werksessies plaatsgevonden. Daarin bespraken het VWN, het Meld- en expertisepunt en afgevaardigden van het marktsegment Gespecialiseerde aanneming de scenario's om de opleiding Betonstaalverwerker weer uit te voeren.

3. Resultaat

Diverse onderwijsinstellingen zijn benaderd, uiteindelijk is het SOMA College in september 2019 gestart met de uitvoering van de bbl-opleiding. Om de opleiding duurzaam te blijven aanbieden, is met succes een RIF-aanvraag ingediend, genaamd 'Realisatie opleidingen betonstaalverwerken in Nederland’. RIF staat voor Regionaal Investeringsfonds en heeft tot doel om duurzame Publiek-Private Samenwerkingen (PPS) in het beroepsonderwijs te stimuleren. Zo worden mbo-studenten nog beter voorbereid op de huidige en toekomstige arbeidsmarkt. In het kader van het RIF is voor de komende vier jaar een samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen de VWN, Civilion (het opleidingsinstituut) en het SOMA College.
 

De adviseurs praktijkleren van SBB zijn actief betrokken geweest bij dit traject om in kaart te brengen of er voldoende erkende leerbedrijven zijn waar studenten Betonstaalverwerken terecht kunnen.
 

4. Monitoren

Het Meld- en expertisepunt monitort de voortgang van de uitvoering van de opleiding. Dit uit zich onder andere door regelmatig contact te onderhouden met de branche, de aanwezigheid van het Meld- en expertisepunt bij werksessies van de VWN-scholingscommissie en door afstemming te zoeken met het SOMA College. Door aangesloten te zijn op bestaande overlegstructuren van de branche en het onderwijs wordt invulling gegeven aan de monitorende taak. 

Erfgoedhovenier

Melding: september 2016

Betrokken partijen: Gilde van Tuinbazen en Vereniging van Erfgoedhoveniers
 

1. Analyse en advies

Het Gilde van Tuinbazen en de Vereniging van Erfgoedhoveniers doen in september 2016 een melding bij het Meld- en expertisepunt vanwege de behoefte aan ondersteuning om de erfgoedhovenier inhoudelijk een plek te bieden binnen het (reguliere) mbo.
 

In opdracht van het Meld- en expertisepunt is een arbeidsmarktonderzoek uitgevoerd om de behoefte van de arbeidsmarkt aan erfgoedhoveniers in beeld te brengen. Dit onderzoek is opgeleverd in januari 2017 en biedt voldoende aanknopingspunten en inzichten om gezamenlijk met de betrokken partijen de ontwikkeling van een opleidingsaanbod in het mbo verder vorm te gaan geven.
 

2. Bouwen

Er zijn tal van werksessies georganiseerd over thema’s als: hoe toekomstige instroom van medewerkers in het groen erfgoed te waarborgen en op welke wijze kan het (bekostigd) onderwijs invulling geven aan de behoefte van de branches. Deze werksessies vonden plaats in september 2016, november 2016, januari 2017 en medio 2018. In maart 2019 is een werksessie georganiseerd met als doel om de opleidingsmogelijkheden voor de erfgoedhovenier te verkennen.
 

3. Resultaat

​​​​​​De werksessies resulteerden in het ontwikkelen van het keuzedeel ‘Beheer groen erfgoed’ (januari 2018) en in het beroepenfilmpje over de erfgoedhoveniers (januari 2019). De uitkomst uit de laatste werksessie in maart 2019 is dat er een brancheopleiding wordt ontwikkeld. Het Nationaal Centrum Erfgoedopleidingen (NCE) ondersteunt bij het ontwikkelen van de brancheopleiding voor de erfgoedhovenier (2019-2021).
 

4. Monitoren

Het Meld- en expertisepunt volgt de ontwikkelingen vanuit haar monitorende rol.

Lijstenmaker

Melding: januari 2016

Betrokken partijen: Art-Frame
 

1. Analyse en advies

Art-Frame, de branchevereniging voor de lijstenmakers wil het vak van lijstenmaker verder professionaliseren. Het ontwikkelen van een scholingsaanbod voor de lijstenmaker is één van de doelen van de branche. Aangezien er voor de lijstenmaker geen aanbod bestaat in het reguliere mbo, heeft Art-Frame in januari 2016 een melding gedaan om te onderzoeken of het mogelijk is om in het mbo een opleidingsaanbod te ontwikkelen.
 

Om de arbeidsmarktkansen voor de lijstenmaker te kunnen duiden en inzicht te krijgen in de grootte van de beroepsgroep heeft het Meld- en expertisepunt een onderzoek laten uitvoeren. Het onderzoek is in februari 2017 opgeleverd.
 

2. Bouwen

Eind 2017 ging het Meld- en expertisepunt in gesprek met Art & Frame en drie vakscholen (Nimeto, CIBAP en Sint Lucas). De drie vakscholen zagen voldoende raakvlakken met het vak van lijstenmaker bij de bestaande mbo-opleidingen en zagen de meerwaarde van een keuzedeel Lijsten maken. 
 

3. Resultaat

​​​​​​In januari 2018 is het keuzedeel ‘Lijsten maken en inlijsten’ ontwikkeld en gekoppeld aan de opleidingen Restauratie- en decoratieschilder en Creatief vakman. Sinds september 2018 biedt Nimeto het keuzedeel aan en in februari 2019 is het keuzedeel voor het eerst uitgevoerd. Aan het keuzedeel is in juli 2019 eveneens een mbo-certificaat verbonden, zodat ook werkenden en werkzoekenden zich kunnen bekwamen in het vakgebied.
 

4. Monitoren

Het Meld- en expertisepunt monitort de ontwikkelingen.

Landmeter

Melding: juni 2016

Betrokken partijen: Stichting Arbeidsmarkt GEO (SAGEO) en GeoBusiness Nederland
 

1. Analyse en advies

De Stichting Arbeidsmarkt GEO (SAGEO) en GEO Business Nederland melden dat de opleiding Middenkaderfunctionaris Landmeetkunde kampt met een geringe instroom. Ook zijn er uitvoeringsproblemen, omdat de opleiding op meerdere roc's wordt aangeboden.

 

2. Bouwen

Tijdens de werksessies in 2016 en 2017 zijn diverse oplossingsrichtingen verkend. Er is gekeken naar de positionering van de opleiding, verhogen van de instroom en er zijn afspraken gemaakt over voorwaarden voor de uitvoering van de opleiding.
 

3. Resultaat

Op 27 september 2018 is een convenant getekend, voor de duur van vijf jaar, met het SOMA College en de twaalf andere betrokken partijen. Dit zijn vanuit het onderwijs: Deltion College, ROC Mondriaan, ROC Friese Poort, ROC van Twente, Techniek College en Aeres Hogeschool. En vanuit het bedrijfsleven: GeoBusiness Nederland, Esri Nederland, Geomaat, Heijmans, Meerinzicht en MUG Ingenieursbureau. De scholen in het convenant hebben zich gecommitteerd om potentiele studenten actief door te verwijzen naar het SOMA College, dat als centrale onderwijsinstelling de opleiding uitvoert.
 

4. Monitoren

Het Meld- en expertisepunt is betrokken bij de monitoring van het proces.

Orthopedisch schoentechnicus

Melding: juli 2018

Betrokken partijen: Dutch HealthTec Academy (DHTA)
 

1. Analyse en advies

DHTA doet een melding in juli 2018. De opleiding Orthopedische schoentechniek heeft namelijk een beperkte instroom en is al twee jaar niet meer aangeboden. DHTA is de enige aanbieder van de opleiding en wil voorkomen dat de opleiding en de kennis van het vak verdwijnen.
 

Om goed inzicht te krijgen in het arbeidsmarktperspectief van de orthopedisch schoentechnicus heeft het Meld- en expertisepunt een arbeidsmarktverkenning laten uitvoeren. Het onderzoek is in december 2018 opgeleverd en toont aan dat de branche behoefte heeft aan gediplomeerden. Het onderzoek geeft de DHTA voldoende aanleiding om inspanningen te plegen om de opleiding weer te laten starten.
 

2. Bouwen

In januari 2019 is er een bijeenkomst geweest tussen het onderwijs, de branche en het Meld- en expertisepunt om de bevindingen van de arbeidsmarktverkenning te bespreken, opleidingsscenario’s in kaart te brengen en de vervolgstappen te bepalen. In juni 2019 heeft een vervolgsessie plaatsgevonden om de voortgang te bespreken.
 

3. Resultaat

De melding en de activiteiten die daaruit volgden hebben geresulteerd in de (her)start van de opleiding door de DHTA in september 2019. Na een periode van twee jaar waarin de opleiding niet werd uitgevoerd.
 

4. Monitoren

Het Meld- en expertisepunt onderhoudt contacten met de DHTA en de branche(s) en monitort de ontwikkelingen.

Pianotechnicus

Melding: november 2011

Betrokken partijen: Nederlandse Piano- en Muziekinstrumentenbond (NPM) en Vereniging voor Pianotechnici Nederland (VvPN)

1. Analyse en advies

Het NPM en VvPN zijn bezorgd over de financiële toekomst van de opleiding Pianotechnicus. Het Hoofd Bedrijfschap Ambachten (HBA) wordt namelijk opgeheven en daarmee stopt de bijdrage van de branche. 

De opleiding maakte onderdeel uit van de pilot ‘Kleine unieke opleidingen’ die in opdracht van OCW is uitgevoerd. Hierdoor is de problematiek van de opleiding meer onder de aandacht gebracht en is een hogere bekostiging toekgekend. De brancheorganisaties hebben continu oog voor een kwalitatief goede opleiding en streven naar een goede verhouding tussen in- en uitstroom naar de arbeidsmarkt. Het aantal studenten dat jaarlijkse uitstroomt moet passen bij de arbeidsmarktbehoefte van de branche. Om hier blijvend aandacht voor te houden doen NPMB en VvPN een beroep op het Meld- en expertisepunt voor ondersteuning bij het toekomstbestendig inrichten van de opleiding.
 

2. Bouwen

Om de opleiding kwalitatief en doelmatig aan te bieden zijn tussen onderwijs en bedrijfsleven diverse opeenvolgende convenanten afgesloten. Er zijn diverse gesprekken en werksessies georganiseerd door het Meld- en expertisepunt en er zijn afspraken gemaakt over de uitvoering van de opleiding.
 

3. Resultaat

Op 16 juli 2018 is wederom een samenwerkingsovereenkomst voor de opleiding pianotechniek getekend tussen het Hout- en Meubileringscollege in Amsterdam en de brancheorganisaties. Daarmee is de samenwerking tussen onderwijs en het bedrijfsleven voor de komende vijf jaar vastgelegd.
 

4. Monitoren

Het aspect monitoren is, gezien de looptijd van de casus, altijd een belangrijk onderdeel geweest. In de voorbereiding op het tekenen van het convenant zijn diverse werksessies gehouden tussen onderwijs en bedrijfsleven om inhoud te kunnen geven aan het convenant. Het Meld- en expertisepunt monitort de uitvoering van de afspraken zoals vastgelegd in het convenant.

Restaurator (roerend erfgoed)

Melding: maart 2018

Betrokken partijen: Restauratoren Nederland (RN)
 

1. Analyse en advies

RN doet in maart 2018 een melding. De branche uit zijn zorgen over het verdwijnen van taken in het roerend erfgoed vanwege de beperkte scholingsmogelijkheden. Om een goed beeld te krijgen van de verschillende restauratiedisciplines en de scholingsbehoefte van de beroepsgroep is in januari 2019 een arbeidsmarktverkenning uitgevoerd. Uit het onderzoek is naar voren gekomen dat er op mbo-, hbo- en wo-niveau behoefte is aan bijscholing.
 

2. Bouwen

In maart 2019 is een werksessie georganiseerd om afspraken te maken over hoe de scholingsbehoefte kan worden vormgegeven. Er is gewezen op de mogelijkheden om binnen de kwalificatiestructuur het onderwijs modulair vorm te geven.
 

3. Resultaat

Het Nationaal Centrum Erfgoedopleidingen (NCE) gaat ondersteunen bij het verder uitwerken en vormgeven van de behoefte aan bij- om- en nascholing.
 

4. Monitoren

Het Meld- en expertisepunt informeert periodiek bij de brancheorganisaties en het NCE over de voortgang van de ontwikkeling van het scholingsaanbod.

Collectiebeheer

Melding: januari 2017

Betrokken partijen: Hout- en Meubileringscollege (HMC)
 

1. Analyse en advies

In januari 2017 doet het HMC een melding, omdat de bbl-opleiding Behoudsmedewerker kampt met een geringe instroom. Daardoor is het lastig om de opleiding kostendekkend uit te blijven voeren. Het HMC vraagt aan het Meld- en expertisepunt om betrokken partijen uit de culturele branche, politiek en onderwijs bijeen te brengen. Zodat zij toekomstscenario's kunnen ontwikkelen voor de opleiding.

 

In oktober 2017 is een arbeidsmarktverkenning uitgevoerd om relevante branche- en arbeidsmarktgegevens te verkrijgen, op basis waarvan de mogelijkheden voor een toekomstige opleiding tot Behoudsmedewerker kan worden gebaseerd.  
 

2. Bouwen

Diverse gesprekken en werksessies hebben plaatsgevonden in 2017, 2018 en 2019.  In oktober 2017 organiseerde het Meld- en expertisepunt samen met het HMC de werksessie 'Duurzaam opleiden voor collectiebeheer, professionalisering beheer en behoud van erfgoed'. De sessie stond in het teken van het voortbestaan van de mbo-opleiding Collectiebeheerder.
 

In het kader van leven lang ontwikkelen (llo) en de pilot waarbij beroepsgerichte onderdelen van een opleiding als zelfstandige mbo-certificaat kunnen worden aangeboden, heeft het Meld- en expertisepunt in juni 2019 een werksessie georganiseerd met betrokken partijen. Doel van de werksessie is om te onderzoeken of beroepsgerichte onderdelen van de opleiding behouden kunnen worden door hier een mbo-certificaat aan te koppelen. De doorlooptijd van deze pilot bleek echter te kort om dit voor elkaar te krijgen. In dezelfde werksessie is verkend of de aan de collectiebeheer gekoppelde keuzedelen ook interessant zijn voor andere sectoren. 
 

3. Resultaat

Twee keuzedelen zijn als relevant ervaren in de sector Mtlm. Ondanks inspanningen om de opleiding te kunnen behouden voor de toekomst, heeft het HMC besloten om de reguliere opleiding niet meer uit te voeren.
 

4. Monitoren

Het Meld- en expertisepunt blijft in gesprek met het HMC en brancheorganisaties op zoek naar mogelijkheden om beroepsgerichte onderdelen van de opleiding in de toekomst duurzaam te kunnen uitvoeren. Als de pilot begin 2020 is geëvalueerd en geïmplementeerd wordt als werkwijze, dan wordt opnieuw bekeken of dit mogelijkheden biedt voor de opleiding.

Creatief vakman

Melding: augustus 2015

Betrokken partijen: vakschool Sint Lucas
 

1. Analyse en advies

In 2016 doet Sint Lucas een melding voor de opleiding Creatief vakmanschap. Dit vanwege de geringe instroom in de opleiding. De verschillende uitstroomprofielen: glazenier, glasblazer, keramist, meubelmaker, tassenmaker, hoedenmaker en ambachtelijk schoenmaker zorgen voor hoge kosten en maken de opleiding niet goed uitvoerbaar.
 

2. Bouwen

In de diverse werksessies die hebben plaatsgevonden in 2016 en 2017 zijn afspraken gemaakt over het toekomstbestendig inrichten van de opleiding voor de creatief vakman.
 

3. Resultaat

De activiteiten leidden tot de ontwikkeling van een nieuw kwalificatiedossier Creatief vakman in 2017. In plaats van een dossier met meerdere uitstroomrichtingen is er één breed dossier ontwikkeld. Om te zorgen voor een goede invulling en uitvoering van de opleiding sloten drie vakscholen: Hout- en Meubileringscollege (HMC), Sint Lucas en CIBAP en drie brancheorganisaties: Nederlandse Hoedenvereniging (NHV), de Nederlandse Vakgroep Keramisten (NVK) en de Branchevereniging Mode Ambachten (BMA) in maart 2017 het convenant consortium Creatief vakman. Het consortium heeft de vakinhoud voor de diverse materialen in servicedocumenten vastgelegd. 
 

4. Monitoren

Het Meld- en expertisepunt volgt de ontwikkelingen in het kader van de afspraken uit het convenant en is actief betrokken bij de (tussentijdse) evaluatie van het consortium Creatief vakman. 

Vormenmaker

Melding: oktober 2011

Betrokken partijen: Dutch Form (voorheen Nederlandse Vereniging voor Modelmakerijen)
 

1. Analyse en advies

De Nederlandse Vereniging voor Modelmakerijen (nu Dutch Form), meldt zich in 2011 bij SOS Vakmanschap, nadat twee opleidingslocaties besloten te stoppen met de opleiding Modelmaker. Medio 2011 deden de laatste twee  bbl-studenten examen en ging de laatste vakdocent met pensioen. De kwalificatie Modelmaker verdween in 2012 vanwege de opdracht aan de kenniscentra om het aantal kwalificaties terug te brengen. Door deze ontwikkelingen was er geen opleiding meer, terwijl de branche wel behoefte heeft aan (gediplomeerde) instroom.
 

2. Bouwen

In 2014 heeft een werksessie plaatsgevonden met alle betrokken partijen over de organisatie van een nieuwe opleiding. De branche heeft op basis van Duits lesmateriaal nieuw lesmateriaal ontwikkeld. Dit vormde de basis voor het nieuwe kwalificatiedossier Vormenmaker dat in 2015 een feit was. 
 

3. Resultaat

De nieuwe driejarige bbl-opleiding Vormenmaker is in september 2016 bij het ROC van Twente van start gegaan.
 

4. Monitoren

De instroom in de opleiding is tot nog toe zeer beperkt gebleven, ondanks dat er vraag is vanuit de branche. Vormen maken is een specialistisch vak, hoewel er ook raakvlakken zijn met andere opleidingen binnen de sector Tgo als bijvoorbeeld de Verspaningstechnoloog. Het Meld- en expertisepunt monitort de ontwikkelingen.