Beste praktijkopleider met de mond vol tanden

Beste praktijkopleider 2016
“Het gebeurt niet vaak, maar ik stond wel even met de mond vol tanden”, lacht juwelenontwerper en meestergoudsmid René van Tol. Op het Uitblinkersgala 2016 in Ede werd hij uitgeroepen tot beste praktijkopleider van Nederland. Een nadere kennismaking bij Van Tol & Breet in ’s-Hertogenbosch.

Het verhaal begint in 1965, als René op vijftienjarige leeftijd wordt aangenomen bij Populier, een fabriek die sieraden produceert. “Ik werd in de praktijk opgeleid tot productiegoudsmid, een vak op niveau 2 waaraan veel behoefte was. Tegenwoordig is dat anders: 92% van de sieraden komt uit China. Voor goudsmeden die het aankunnen, laat dat echter een heel mooie markt open voor speciaal ontworpen en wat duurdere handgemaakte sieraden.”

Iemands leven veranderen

Op z’n 23ste raakt René zijn baan kwijt. Hij besluit ontwerper te worden en emigreert naar Johannesburg. “Ik had het geluk dat ik op de grootste fabriek van het land kon beginnen. Al snel vroeg de eigenaar of ik een bedrijfsschool wilde opzetten. In drie jaar tijd mocht ik twaalf Zuid-Afrikanen opleiden tot productiegoudsmid. Dat was nog wel tijdens de apartheid. Mijn klasje en ik zaten beneden, en in het grote atelier boven zaten de blanken.” Maar als René na een intermezzo in Ierland terugkeert in de fabriek, is hij blij verrast. “Ik loop het gebouw binnen, en zie mijn Zuid-Afrikaanse jongens aan het werk tussen de blanken. Toen besefte ik: als je bereid bent om kennis te delen, kun je iemands leven veranderen.”

Dingen die ze net niet kunnen

Dat ene moment in Zuid-Afrika bepaalt Renés verdere loopbaan. “Ik heb altijd iemand naast me, van die eerste twaalf jongens in Johannesburg tot stagiairs van Vakschool Schoonhoven. Met de meesten heb ik nog contact en meer dan 80% zit nog steeds in het vak. “René geeft me opdrachten die ik aankan, of die ik net niet aankan”, zegt Elise Philips (23), die recent haar opleiding afrondde en nu bij Van Tol & Breet in dienst is. “Hij laat me bewust fouten maken. Als ik vervolgens zie dat hij gelijk heeft, doe ik het nooit opnieuw verkeerd.” René: “Het is de truc om stagiairs dingen te laten doen die ze kunnen. Dat geeft vertrouwen. Maar je moet ze ook dingen laten doen die ze net niet kunnen. Juist daar leren ze van.”

Kiezelsteen uit de Maas

Renés passie voor het vak gaat veel verder dan zijn eigen zaak. Zo was hij initiatiefnemer van het Nederlands Gilde van Goudsmeden en startte hij een eigen Academy. “Een kiezelsteen uit de Maas met een gat erin en een leren veter kan iedereen maken. Goudsmid worden is veel meer. Dat kost je vijftien jaar van je leven. Met onze leden en aspirant-leden brengen we het gemiddelde niveau van het ambacht fors omhoog. Voor het mooiste vak van de wereld is dat de weg vooruit.”