Jaarverslag SBB

Het nieuwe bord wordt geplaatst

Het SBB-huis staat. Van achttien organisaties maakten we één SBB, waarbij de dienstverlening aan onderwijs en bedrijfsleven op niveau bleef. Met elkaar richtten we ons in 2016 op thema’s die ertoe doen, van technologische innovatie tot regionale ontwikkelingen.

Zomaar wat cijfers: het aantal keuzedelen groeide naar 700, we mochten ruim 20.000 nieuwe leerbanen registreren, onze adviseurs praktijkleren brachten meer dan 100.000 bedrijfsbezoeken, de website trok 1 miljoen bezoekers en op Stagemarkt.nl bereikte de teller zelfs 1,6 miljoen.

In 2017 leggen we extra focus op onze dienstverlening, zowel digitaal als door persoonlijk contact. Ook ‘bestuurlijke drukte’ is een aandachtspunt. We gaan bijvoorbeeld goed de tijd nemen om de gekozen overleg- en organisatiestructuur te evalueren en ieders taak te verhelderen.

Doorontwikkeling, dat wordt het thema voor 2017. Maar het ultieme doel blijft onveranderd: samen zorgen we dat studenten de beste praktijkopleiding krijgen met uitzicht op een baan, zodat bedrijven steeds beschikken over de vakmensen die ze nodig hebben.

André Timmermans (algemeen directeur)
Gerrit Veneboer (directeur beleid)

1. Beroepspraktijkvorming

De adviseurs praktijkleren van SBB erkennen leerbedrijven volgens het reglement erkenning leerbedrijven – de eerste wettelijke taak. In 2016 besteedden we extra aandacht aan een uniforme werkwijze, die herkenbaar is voor scholen en leerbedrijven. Al met al hebben de adviseurs 25.855 nieuwe erkenningen afgegeven. 20.908 erkenningen werden ingetrokken en er vonden ruim 24.000 kwaliteitsgesprekken plaats.

Om de kwaliteit van de leerbedrijven te bevorderen organiseerden we uiteenlopende activiteiten: van advies tot herbeoordeling, van coaching tot het bevorderen van samenwerking en van het verzamelen van informatie tot pr. We onderzochten ook de behoefte aan dienstverlening van leerbedrijven, studenten en scholen. Zo kunnen leerbedrijven met het nieuwe MijnSBB zelf hun gegevens raadplegen en wijzigen en is het vernieuwde Stagemarkt.nl nog beter bruikbaar.

Een belangrijk accent legden we op het relatiebeheer met de scholen. We voerden regulier overleg over de kwaliteit en mogelijkheden van leerbedrijven om studenten te plaatsten. Ook brachten we lokale en regionale ontwikkelingen in beeld, wat leidde tot samenwerkingen op maat. Verder overlegden we met onderwijs, brancheorganisaties en gemeentes in de regio om de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt te bevorderen.

2. Kwalificeren en examineren

Voor de tweede wettelijke taak – die van kwalificeren en examineren – draaide 2016 vooral om het opleveren van keuzedelen. Dankzij de inspanningen van scholen en bedrijven groeide het aanbod naar 700 keuzedelen. Dit draagt bij aan de flexibilisering van het mbo. Ook implementeerden we een systeem waarmee de indiener kan zien in welke fase van ontwikkeling zijn keuzedeel zit.

Het valideren van keuzedelen kostte de sectorkamers veel tijd. Daarnaast stond 2016 in het teken van de verdere inrichting en persoonlijke kennismaking. De thema-adviescommissies brachten over diverse onderwerpen adviezen uit, zoals het eenduidige erkenningsreglement en de mogelijke inzet van de kwalificatiestructuur voor leven lang ontwikkelen door het inzetten van certificaten.

Daarnaast ontwikkelden en onderhielden we kwalificaties en hebben we de beroepsvereisten in verschillende dossiers opnieuw beschreven. Op 31 december bestond de kwalificatiestructuur uit 178 dossiers met 487 kwalificaties, aangevuld met 728 keuzedelen. Voor de keuzedelen valt vooral het grote aantal beroepsgerichte keuzedelen op, dat in 2016 is ontwikkeld.

3. Arbeidsmarkt-, bpv- en doelmatigheidsinformatie

De derde wettelijke taak is het leveren van arbeidsmarkt-, bpv- en doelmatigheidsinformatie aan studenten, beroepsonderwijs, bedrijfsleven en andere belanghebbenden. Deze informatie is ook onmisbaar voor de uitvoering van de eerste twee wettelijke taken: beroepspraktijkvorming en kwalificeren en examineren.

Concrete projecten waren bijvoorbeeld de bepaling van de kans op werk en stage per kwalificatie en regio. Ook ontwikkelden we een datawarehouse, waarmee we de verschillende bronnen efficiënt en eenduidig kunnen verwerken voor interne en externe rapportages. Naast databronnen gebruiken we de uitkomsten van enquêtes onder leerbedrijven en adviseurs praktijkleren. Dat leidt tot publicaties en producten als de website doelmatigheid, Kans op werk en Kans op stage, Studie in Cijfers, SBB Barometer, Basiscijfers Jeugd en sectorkamerrapportages.

In sectorkamers, marktsegmenten en de verschillende regioteams gaven we een toelichting op deze publicaties en producten. Met name in de groene sector heeft de herkenbaarheid van Kans op werk en Kans op stage onze voortdurende aandacht. We geven belanghebbenden uitleg en zoeken zo nodig naar maatwerkoplossingen.

4. Samenwerking

Bij het ondersteunen van de samenwerking tussen beroepsonderwijs en bedrijfsleven focusten we op het verder inrichten en faciliteren van de sectorkamers en marktsegmenten. De vier thema-adviescommissies bouwden voort op hun eerdere ervaring en gebruikten de expertise van de sectorkamers waar dit wenselijk was.

In de eerste helft van 2016 zijn de inrichting van de sectorkamers en marktsegmenten en de nadere kennismaking van de leden afgerond. In de tweede helft stonden naast de wettelijke taken, zoals de herziening van de kwalificatiestructuur, thema’s rondom arbeidsmarktvraagstukken op de agenda.

De sectorkamers maakten gebruik van een functionele netwerkstructuur, waarbij de marktsegmenten in toenemende mate een belangrijke rol vervulden. Een substantieel deel van de sectorkamers liet zich bij de verschillende verzoeken om advies inhoudelijk door de marktsegmenten informeren. Verder werkten de sectorkamers en marktsegmenten aan de onderlinge rolverdeling. Om de samenwerking te optimaliseren zijn verschillende gesprekken gevoerd tussen de voorzitter of vicevoorzitter van de sectorkamer en marktsegmenten.

5. Projecten en additionele taken

5.1 Diplomawaardering en onderwijsvergelijking

De afdeling Diplomawaardering en onderwijsvergelijking adviseerde klanten en opdrachtgevers over de waarde van een diploma of opleiding. Zo werden dit verslagjaar 1.917 adviezen afgegeven, tegen 913 in het vorige jaar.

Daarnaast voerde de afdeling onder meer overleg met het ministerie van SZW over structurele uitvoering van de dienstverlening in diplomawaardering en de indicatie van het onderwijsniveau voor asielgerechtigde vluchtelingen vanaf 1 januari 2015.

Het Informatiecentrum Diplomawaardering (IcDW) zet zich in voor de twee expertisecentra IDW in Nederland (SBB en Nuffic) en verwerkte 9.203 aanvragen voor diplomawaardering tegen 3.948 in 2015. Ook beantwoordde IcDW 6.025 telefoontjes, tegen 4.200 in 2015, en ruim 10.000 e-mailberichten tegen 7.300 vorig jaar.

5.2 Toetsingskamer

De Toetsingskamer heeft in 2016 13 kwalificatiedossiers getoetst en van advies voorzien. De meeste van deze dossiers zijn aangepast in verband met nieuwe richtlijnen over de aard en plek van (wettelijke) beroepsvereisten in een dossier. Daarnaast zijn er enkele profielen bijgekomen (zoals bij het dossier Dakdekken) en verdwenen (Creatief vakmanschap).

328 keuzedelen werden getoetst voor de eindtoets. Dat gebeurde vooral in de eerste helft van het jaar voor het deltaplan keuzedelen. Ook zijn de eerste ‘cross-over kwalificaties’ getoetst voor de ingangstoets. Verder zijn 9 kwalificaties beoordeeld voor de ingangstoets. De eindtoetsbeoordeling volgt nog. Het toetsproces voor het eerste aanvraagtijdvak loopt door tot april 2017.

Een student kan een verzoek indienen bij de school om een keuzedeel te volgen, dat niet is gekoppeld aan de opleiding. Dit keuzedeel mag niet overlappen met de kwalificatie. Scholen moeten zelf de check doen op overlap. Als hulpmiddel voor de scholen ontwikkelden we de overlapchecker.

5.3 Boris

In 2016 is het onderzoek naar de bruikbaarheid van de Borisaanpak in het praktijkonderwijs afgesloten. Alle scholen die aan het onderzoek deelnamen willen de aanpak blijvend gebruiken. Ook de regionale pilot in Nijmegen met 10 scholen is per 31 december 2016 afgesloten. Ook die scholen zetten de aanpak voort.

Deelname aan het Praktijkloket is in 2016 uitgebreid tot 243 scholen en 23 brancheorganisaties. Het aantal uitgereikte praktijkverklaringen bedroeg op 31 december 1.688. Het aantal voor Boris erkende leerbedrijven bedroeg 4.701. Daarmee zijn alle kwantitatieve doelen voor 2016 gerealiseerd.

Verder stelden we een nieuwe versie beschikbaar van de Werkverkenner. Met werkgevers- en werknemersorganisaties delen we de ambitie om regionaal samen te werken, waarbij de Borisaanpak met de praktijkverklaring het alternatief is voor een diplomatraject.

5.4 Stagefonds

Met de subsidieregeling Stagefonds van het ministerie van VWS wordt 112 miljoen euro verdeeld over stageverlenende zorgorganisaties. Doel van het fonds is het stimuleren van de instroom en doorstroom van zorgpersoneel. Het draagt bij aan het creëren van stageplekken en het verbeteren van de kwaliteit van de stages.

SBB faciliteert vanaf schooljaar 2015-2016 deze subsidieregeling en verbindt de stagegegevens van de scholen aan subsidiegerechtigde zorgorganisaties. Hiervoor hebben we een digitale infrastructuur neergezet. Verder leveren we helpdeskondersteuning, communicatie en projectleiding.

5.5 Meld- en expertisepunt specialistisch vakmanschap

Het Meld- en expertisepunt specialistisch vakmanschap, een voortzetting van SOS Vakmanschap, is per 1 april 2016 onderdeel van SBB. Het ministerie van OCW kende subsidie toe voor deze additionele activiteit tot 31 december 2020. Het is de plek waar belanghebbenden, kleine unieke beroepen en opleidingen zich kunnen melden als ze in hun voortbestaan worden bedreigd.

Het Meld- en expertisepunt ondersteunt bij het realiseren van duurzame onderwijsoplossingen, draagt zorg voor het proces van onderzoek tot en met begeleiding, bemiddeling en agenderen. Ook ontwikkelt het expertise. Het Meld- en expertisepunt werkt nauw samen met de sectorkamers, waaronder die voor Specialistisch vakmanschap.

6. Bestuur

Jan van Zijl trad in 2016 terug als voorzitter. Hij werd tijdelijk opgevolgd door Rien van Tilburg. Per 1 september 2016 werd Ton Heerts benoemd. Michaël van Straalen fungeerde in 2017 als vicevoorzitter. Voorts traden Bert van der Spek, Edwin Bouwers, Gijs van Dijk en Esther Crabbendam terug. Zij zijn opgevolgd door Willem Jelle Berg, Han Busker en Kristina van der Molen. Ook werd Tamar van Gelder benoemd in het algemeen bestuur. De directie van SBB voerde het ambtelijk secretariaat.

  Organisatie Benoeming Aftreding
Algemeen bestuur per 1 januari 2017
Ton Heerts Bekostigd onderwijs 1 september 2016 1 september 2020
Edo de Jaeger Bekostigd onderwijs 1 januari 2016 (2e termijn) 1 januari 2020
Bert Beun Bekostigd onderwijs 1 juli 2014 1 juli 2018
Jan Pieter Janssen Bekostigd onderwijs 26 september 2014 26 september 2018
Tamar van Gelder Onderwijzend personeel 23 juni 2016 23 juni 2020
Ria van ‘t Klooster Niet-bekostigd onderwijs 1 januari 2016 (2e termijn) 1 januari 2020
Michaël van Straalen Werkgevers 1 januari 2016 (2e termijn) 1 januari 2020
Roland Kip Werkgevers 4 november 2016 4 november 2020
Harry van de Kraats Werkgevers 1 oktober 2016 1 oktober 2020
Han Busker Werknemers 23 juni 2016 23 juni 2020
Willem Jelle Berg Werknemers 1 januari 2016 1 januari 2020
Kristina van der Molen Werknemers 4 november 2016 4 november 2020

7. Vooruitblik

We blijven aan het huis doorbouwen en maken het nu gereed voor de toekomst. Een belangrijk punt op de agenda is dan ook de inrichting van de bestuurlijke structuren en de taken van SBB. Werkt de bestuurlijke inrichting of is op onderdelen een verbouwing noodzakelijk? Lopen de gemaakte afspraken? Hoe functioneert de samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven nog beter?

De kwalificatiestructuur en de keuzedelen hebben de flexibiliteit en bijzondere mogelijkheden in zich om onderwijs ook in eenheden aan te bieden. Mogelijkheden waardoor studenten en werknemers zich kunnen bijscholen en omscholen om nu, maar ook in de toekomst, klaar te zijn voor de wensen van de arbeidsmarkt. Het advies over de certificaten was de eerste stap. In 2017 volgen nieuwe voorstellen vanuit onderwijs en bedrijfsleven.

Onafhankelijke informatievoorziening aan studenten, scholen en bedrijven is een ander belangrijk thema. We leveren informatie over kansen op de arbeidsmarkt, beschikbare stages en de inhoud van beroepen. Bij de ontwikkeling van de producten betrekken we gebruikersgroepen en relevante partijen, zoals branches en sectorkamers. Verder richten we ons in 2017 op een betere aansluiting tussen vmbo en mbo.